Tại Hội nghị "Đồng hành cùng hộ kinh doanh Thủ đô" do Cục Thuế TP Hà Nội tổ chức, một hộ kinh doanh đã trực tiếp nêu câu hỏi liên quan đến việc sử dụng hóa đơn, chứng từ khi phát sinh giao dịch mua bán với các hộ không xuất hóa đơn.
Cụ thể, hộ kinh doanh đặt vấn đề: Tôi là hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu, và tôi có mua hàng của từng các hộ khác không sử dụng hóa đơn. Vậy tôi xin hỏi là tôi cần thực hiện và chuẩn bị những gì để đảm bảo đúng quy định về hóa đơn chứng từ?
Trả lời nội dung này, bà Lê Thị Chinh – Phó trưởng Ban Nghiệp vụ Thuế, Cục Thuế cho biết, theo quy định tại Nghị định 68, các hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm thuộc diện không chịu thuế, do đó không sử dụng hóa đơn.
Với các giao dịch mua hàng từ nhóm hộ kinh doanh này, đại diện Cục Thuế cho biết, pháp luật đã có quy định cụ thể để doanh nghiệp vẫn được ghi nhận chi phí hợp lệ. Theo đó, căn cứ Điều 9 Nghị định 320 về thuế thu nhập doanh nghiệp, trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ của hộ kinh doanh không có hóa đơn, doanh nghiệp được phép sử dụng bảng kê.
Bảng kê phải ghi đầy đủ các nội dung theo mẫu quy định; đồng thời, người đại diện theo pháp luật, giám đốc hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp phải ký xác nhận và chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin.
Bên cạnh đó, điều kiện thanh toán cũng cần được lưu ý. Nếu mua hàng của một hộ kinh doanh không có hóa đơn mà tổng giá trị thanh toán trong ngày trên 5 triệu đồng, thì phải thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt.
Theo đại diện Cục Thuế, hai nội dung quan trọng cần ghi nhớ là: sử dụng bảng kê thay cho hóa đơn trong trường hợp mua hàng từ hộ kinh doanh không xuất hóa đơn; và đảm bảo điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản chi từ 5 triệu đồng trở lên trong ngày để được tính vào chi phí hợp lệ.
Theo ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, doanh thu hộ kinh doanh kê khai trong năm 2026 không phải là căn cứ để cơ quan thuế truy thu lại thuế khoán của năm 2025. Tuy nhiên có các trường hợp bị truy thu thuế do kê khai không đúng doanh thu trong các năm trước đó.
Ví dụ có những hộ kinh doanh đang được khoán doanh thu ở mức khoảng 5 tỷ đồng nhưng thực tế doanh thu có thể lên tới hàng chục tỷ đồng, thậm chí 20–30 tỷ đồng.
Theo quy định, nếu doanh thu thực tế tăng trên 50% so với mức khoán thì hộ kinh doanh phải đến cơ quan thuế để gửi tờ khai điều chỉnh. Tuy nhiên, có những trường hợp đã không thực hiện việc này.
Khi cơ quan thuế và các cơ quan chức năng phát hiện việc khai không đúng doanh thu hoặc che giấu doanh thu từ trước, việc truy thu thuế sẽ được thực hiện theo quy định. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, hành vi này còn có thể bị xử lý hình sự về tội trốn thuế.
