Đầu tháng 3/2026, vợ chồng anh Nguyễn Văn Dũng (xã Ba Vì, Hà Nội) xây nhà ở trên thửa đất bố mẹ để lại. Số tiền anh chị dự tính phải chi là khoảng 2,4 tỷ đồng. Tuy nhiên, khi công trình vừa khởi công thì đại lý báo giá gạch xây dựng tăng từ 1.800 đồng/viên lên 2.100 đồng/viên.
Tương tự, giá cát xây dựng (cát đen) cũng tăng từ 470.000 đồng/m³ lên 570.000 đồng/m³. Trong khi đó, giá cát vàng tăng từ 750.000 đồng/m³ lên trên 800.000 đồng/m³.
Giá các loại vật liệu xây dựng thông thường khác như xi măng, sắt thép hay bê tông thương phẩm (bê tông tươi - trộn sẵn) cũng tăng đáng kể khiến phương án tài chính ban đầu mà vợ chồng anh Dũng dự tính bị đổ bể.
Đơn cử, giá bê tông M300 đã tăng 1,2 triệu đồng/m³ lên 1,46 triệu đồng/m³; giá thép tăng từ 16.000 đồng/kg lên 16.800 đồng/kg; xi xây trát tăng từ 1.500 đồng/kg lên 1.600 đồng/kg,...
“ Vợ chồng tôi rất lo lắng khi chi phí xây dựng bị đội lên quá cao. Nếu xây dựng tiếp thì số tiền tích góp không đủ, còn nếu ngừng lại thì công trình dở dang, không biết bao giờ xong được, lúc đó lại gánh nỗi lo an cư ”, anh Dũng chia sẻ.
Cũng theo anh Dũng tính toán, số tiền bị đội lên khi giá vật liệu xây dựng tăng là khoảng 200 triệu đồng.
Chi phí xây dựng đội lên, người dân lo méo mặt. (Ảnh: Thành Tâm).
Tương tự, vợ chồng chị Lê Thị Mai (phường Hoàng Mai, Hà Nội) cũng sốt ruột khi đang xây nhà thì giá vật liệu bất ngờ tăng đột biến. Đầu năm, vợ chồng chị động thổ xây căn nhà 2 tầng trên diện tích đất 90 m². Thời điểm đó, giá cát chị Mai mua ở mức 450.000 đồng/m³. Chị dự tính mất 10 tháng xây xong căn nhà với số tiền khoảng 2 tỷ đồng.
Thế nhưng từ giữa tháng 3 trở lại đây, giá cát tăng lên mức 570.000 đồng/m³. Ngoài ra, một số vật liệu xây dựng khác như gạch, sắt, xi măng cũng tăng giá. Tính toán lại, chi phí căn nhà chị Mai đang xây dựng tăng thêm ít nhất 300 triệu đồng.
Theo chị Mai, thời điểm ra Tết người dân xây nhà rất nhiều, riêng quanh khu vực nhà chị đã có 8 ngôi nhà đang xây và ai cũng lo lắng vì giá các loại vật liệu tăng mạnh.
“ Gia đình tôi dự tính xây nhà từng ấy tiền nhưng giờ chi phí tăng thêm do giá vật liệu xây dựng xây tăng nên lại phải đi vay mượn họ hàng để sớm hoàn thiện. Chỉ mong giá không tiếp tục tăng nữa ", chị Mai tâm sự.
Doanh nghiệp gồng mình xoay xở
Không chỉ người dân mà doanh nghiệp xây dựng cũng đang lo lắng vì giá vật liệu tăng cao. Ông Phạm Công Thảo, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Thép Việt Nam, cho biết, chi phí sản xuất đã tăng thêm khoảng 50.000 - 100.000 đồng/tấn do giá dầu tăng. Cùng với đó, giá quặng sắt và phế liệu nhập khẩu cũng leo thang, tạo áp lực lên giá thành sản phẩm.
Dù vậy, ông Thảo cũng cho rằng, các doanh nghiệp thép vẫn đang chủ động dự trữ nguyên liệu để đảm bảo nguồn cung, đồng thời kiến nghị tạo điều kiện vận hành tối đa công suất nhằm giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Nhiều vật liệu xây dựng tăng mạnh từ giữa tháng 3/2026. (Ảnh: Thành Tâm).
Ông Nguyễn Thành Tâm, Giám đốc IGcons, chia sẻ, giá vật liệu xây dựng tăng mạnh trong thời gian qua đang tạo ra áp lực lớn đối với các doanh nghiệp trong ngành, đặc biệt là phân khúc xây dựng dân dụng. Với đặc thù hợp đồng trọn gói như công ty ông, nhiều nhà thầu buộc phải chấp nhận giảm lợi nhuận, thậm chí “làm không công” để giữ uy tín.
Cũng theo ông Tâm, làn sóng tăng giá lần này không chỉ diễn ra trên diện rộng mà còn kéo dài và liên tục, khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong việc kiểm soát chi phí.
“ Trong phần lớn các hợp đồng đã ký, chúng tôi vẫn giữ nguyên giá, dù chi phí thực tế tăng mạnh. Nếu điều chỉnh giá, doanh nghiệp có thể giảm áp lực, nhưng sẽ đánh mất niềm tin của khách hàng ", ông Tâm cho hay.
Ông Tâm cũng cho biết, không chỉ chịu tác động từ giá vật liệu đầu vào, các công trình nhà phố tại Hà Nội còn phải “gánh” thêm chi phí vận chuyển do đặc thù thi công trong ngõ nhỏ. Phần lớn công trình nằm trong khu dân cư đông đúc, xe tải lớn không thể tiếp cận trực tiếp. Vật liệu phải trung chuyển nhiều lần bằng xe nhỏ hoặc vận chuyển thủ công, làm chi phí logistics tăng đáng kể.
Đáng nói, chỉ cần giá xăng dầu tăng nhẹ cũng kéo theo chi phí vận chuyển tăng mạnh, khiến giá vật liệu thực tế tại công trình cao hơn nhiều so với mặt bằng chung của thị trường.
Trong bối cảnh này, theo ông Tâm, các doanh nghiệp xây dựng buộc phải thay đổi cách vận hành. Doanh nghiệp của ông hiện đã triển khai nhiều giải pháp như tối ưu quy trình thi công, kiểm soát chi phí chặt chẽ, làm việc trực tiếp với nhà cung cấp và chủ động dự trữ vật tư.
Đồng thời, với các hợp đồng mới, doanh nghiệp bắt đầu bổ sung điều khoản điều chỉnh giá theo biến động thị trường nhằm giảm thiểu rủi ro.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) phân tích: Chi phí vật liệu thường chiếm khoảng 60-70% tổng chi phí xây dựng, do đó chỉ cần giá vật liệu tăng trong thời gian ngắn cũng có thể làm đảo lộn bài toán tài chính của nhiều dự án.
Về dài hạn, nếu không có giải pháp kiểm soát chi phí và ổn định thị trường, áp lực tăng giá có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nhà ở của người dân, đồng thời làm suy giảm sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.
Kiến nghị loạt giải pháp gỡ khó
Trước biến động mạnh của giá vật liệu xây dựng thời gian gần đây, ông Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (Varsi) cho biết, hiệp hội kiến nghị Chính phủ và các cơ quan chức năng xem xét, chỉ đạo triển khai một số giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.
Cụ thể, cần có các biện pháp bình ổn giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng; đẩy nhanh việc cập nhật và công bố chỉ số giá xây dựng, bảo đảm sát với thực tế, làm cơ sở điều chỉnh hợp đồng.
Varsi cũng đề xuất cho phép điều chỉnh giá hợp đồng đối với các dự án bị ảnh hưởng lớn bởi biến động giá, nhằm chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cần xem xét gia hạn tiến độ đối với các dự án gặp khó khăn khách quan về nguồn cung vật liệu và nhiên liệu.
Ông Nguyễn Quốc Hiệp - Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) cũng kiến nghị một nhóm 5 giải pháp gửi tới cơ quan chức năng.
Trước hết, hiệp hội đề xuất cho phép tính bù trừ chênh lệch chi phí nhiên liệu trong dự toán xây dựng, giá gói thầu và giá hợp đồng xây dựng. Đây được xem là giải pháp cấp thiết nhằm bảo đảm cân đối chi phí giữa bên giao thầu và bên nhận thầu trong bối cảnh giá xăng dầu biến động mạnh. VACC đề xuất thời gian áp dụng cơ chế bù trừ từ tháng 3 cho đến khi giá nhiên liệu được bình ổn trở lại.
Bên cạnh đó, hiệp hội cũng kiến nghị cơ quan chức năng có cơ chế phù hợp để ổn định giá vận chuyển - yếu tố chịu tác động trực tiếp từ giá xăng dầu. Việc ổn định chi phí vận chuyển được cho là sẽ giúp các nhà thầu kiểm soát tốt hơn chi phí đầu vào, đặc biệt đối với các công trình sử dụng khối lượng lớn vật liệu rời như cát, đá, đất đắp.
Một giải pháp khác được VACC nhấn mạnh là tăng cường kiểm soát giá vật liệu xây dựng tại địa phương, nhất là các vật liệu rời như cát, đá. Hiệp hội đề nghị các địa phương xử lý nghiêm các trường hợp lợi dụng biến động thị trường để tăng giá bất hợp lý, gây khó khăn cho doanh nghiệp thi công.
Trong trường hợp biến động giá nhiên liệu kéo dài do yếu tố khách quan như xung đột quốc tế, VACC cũng đề xuất xem xét vận dụng quy định về bất khả kháng để điều chỉnh hợp đồng xây dựng. Điều này sẽ giúp các nhà thầu có cơ sở pháp lý để điều chỉnh chi phí, tránh rơi vào tình trạng thua lỗ khi phải thực hiện hợp đồng trong bối cảnh chi phí tăng đột biến.
