Hormuz bị phong tỏa, phí qua kênh Panama vọt lên 4 triệu USD

Ảnh chụp từ trên cao cho thấy các container tại cảng Balboa, thuộc kênh đào Panama vào tháng 2/2025. Ảnh: Reuters.

Cuộc chiến tại Trung Đông đã khiến nhu cầu vận chuyển hàng hóa thiết yếu qua Kênh đào Panama tăng vọt.

Sự gia tăng đột biến của các khoản thanh toán đã được ghi nhận kể từ khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran bắt đầu từ ngày 28/2.

Để đáp ứng nhu cầu nhiên liệu, các nhà máy lọc dầu tại châu Á đang chuyển sang mua dầu và khí đốt từ Mỹ rồi vận chuyển qua tuyến đường xuyên đại dương này, thay vì mua từ các nước vùng Vịnh vốn phụ thuộc hoàn toàn vào eo biển Hormuz, theo báo cáo từ Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama.

"Sự gia tăng này phản ánh những thay đổi trong mô hình thương mại toàn cầu và điều kiện thị trường, bao gồm các yếu tố địa chính trị đang tác động mạnh mẽ đến các tuyến đường chủ chốt", cơ quan này nhấn mạnh.

Hình thức đấu giá lượt đi phút chót

Thông thường, các tàu đi qua kênh đào phải đặt chỗ trước một thời gian dài. Những tàu không đặt trước phải chờ trung bình 5 ngày mới được lưu thông. Tuy nhiên, một hệ thống đấu giá có thể mua đi qua vào phút chót.

Cuộc đấu giá gần đây nhất ghi nhận mức thầu 4 triệu USD cho một tàu chở LNG. Trong những tuần gần đây, hai tàu chở dầu khác cũng đã đưa ra mức thầu vượt quá 3 triệu USD.

Mức giá đấu giá trung bình trong giai đoạn từ tháng 10 năm trước đến tháng 2 năm nay chỉ khoảng 130.000 USD, nhưng đã tăng vọt lên 385.000 USD vào tháng 3 và tháng 4.

Hiện nay, 5% thương mại hàng hải toàn cầu đi qua Kênh đào Panama, với các bên sử dụng chính là Mỹ và Trung Quốc. Tuyến đường này đóng vai trò then chốt kết nối Bờ Đông Mỹ với Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Theo số liệu chính thức, trong nửa đầu năm tài chính 2026 (tính từ tháng 10 đến tháng 9), Kênh đào Panama đã ghi nhận 6.288 lượt tàu đi qua, tăng 3,7% so với cùng kỳ năm ngoái.

Việc chi phí vận hành qua kênh Panama tăng vọt từ 130.000 USD lên 4 triệu USD không chỉ là vấn đề của ngành vận tải. Đây là một tác nhân đẩy chi phí cận biên của năng lượng tại châu Á lên mức kỷ lục.

Tuy nhiên, thay vì tháo chạy, dòng vốn toàn cầu đang có xu hướng hội tụ về thị trường Mỹ. Các nhà đầu tư kỳ vọng rằng sản lượng dầu khí nội địa khổng lồ sẽ biến Mỹ thành "ốc đảo" an toàn, tách biệt khỏi cú sốc cung ứng từ vùng Vịnh. Điều này giải thích tại sao các chỉ số S&P 500 và Nasdaq vẫn duy trì đà tăng trưởng dương bất chấp rủi ro địa chính trị leo thang.

Chứng khoán Mỹ thăng hoa giữa chiến tranh

Bất chấp xung đột quân sự tại Trung Đông và nguy cơ đứt gãy nguồn cung năng lượng, thị trường chứng khoán Mỹ vẫn liên tục thiết lập các cột mốc kỷ lục mới.

Vài ngày sau cuộc tấn công củaMỹ và Israel vào Iran, Anthony Reid đang ở nhà tại Dallas và tự hỏi liệu một cú sốc năng lượng mang tính tận thế đối với nền kinh tế toàn cầu có phải là thời điểm chính xác để đặt cược một khoản lớn hay không.

Reid nhìn chằm chằm vào điện thoại và cân nhắc việc dồn một phần tiền tiết kiệm vào cổ phiếu của Robinhood. Anh có lý do để trì hoãn. Thứ nhất, đó là một số tiền lớn đối với một tài xế giao hàng Amazon 30 tuổi mới bắt đầu đầu tư. Thứ hai, sự gián đoạn dầu mỏ lịch sử từ một cuộc chiến ở Iran có thể đẩy nhanh lạm phát và vùi dập thị trường chứng khoán, theo WSJ.

Reid, cha của hai con trai, cũng từng nghe nói rằng thời điểm tốt nhất để đầu tư là khi những người khác đang sợ hãi. “Kệ nó đi,” anh nhớ lại suy nghĩ đó và nhấn nút “mua”.

Khi tin xấu không còn là trở ngại

Có những thời điểm tin xấu là tin xấu đối với thị trường. Có những thời điểm tin xấu là tin tốt. Nhưng hiện tại, tin xấu thậm chí không lọt vào tầm mắt của các nhà đầu tư.

Từ các nhà giao dịch trong ngày đến các quỹ đầu cơ, giới đầu tư đang lao hết tốc lực vào cổ phiếu và gia tăng rủi ro. Mặc dù có nhiều lý do để bi quan.

Đó là các tàu chở dầu vẫn không thể tự do đi qua Eo biển Hormuz. Vòng đàm phán hòa bình Mỹ-Iran bị tạm dừng. Tổng thống Trump tuyên bố gia hạn lệnh ngừng bắn nhưng tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran.

Bất chấp thực tế đó, ba chỉ số chứng khoán chính của Mỹ đã hồi phục về mức trước chiến tranh và thậm chí tăng cao hơn. Nhóm "Magnificent 7" của ngành công nghệ đã tăng thêm 2.500 tỷ USD giá trị vốn hóa thị trường chỉ trong 8 ngày gần đây. Các khoản đặt cược đầu cơ đã quay trở lại.

Allbirds, thương hiệu giày từng được giới lạc quan công nghệ ưa chuộng những năm 2010, đã tăng gần 600% trong một ngày tuần trước sau khi chuyển hướng sang - còn gì khác ngoài - AI.

Những người nghi ngờ cảnh báo rằng thị trường đang bị dẫn dắt bởi các khoản đặt cược theo kiểu “YOLO” (bạn chỉ sống một lần) và các thuật toán đuổi theo đà tăng trưởng.

Luồng thông tin dồn dập khiến giới giao dịch khó phân biệt thật giả. Đồng thời, Wall Street tin rằng thị trường là yếu tố kìm hãm đối với ông Trump - rằng ông sẽ làm mọi cách để đảo ngược một đợt bán tháo.

Các nhà đầu tư dày dạn kinh nghiệm cho rằng sự tăng trưởng này xác nhận giá trị của việc giữ tiền trên thị trường qua biến động.

Triển vọng và rủi ro

Nền kinh tế Mỹ đã vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng liên tiếp với sự trợ giúp từ chính quyền Washington.

Sản lượng dầu khí khổng lồ của Mỹ cũng bảo vệ nền kinh tế nước này khỏi những cú sốc từng thúc đẩy lạm phát và làm chậm tăng trưởng trong những năm 1970.

Bước nhảy vọt hiện tại của thị trường lên các kỷ lục mới phản ánh cùng một xung lực "mua khi giá giảm" từng thúc đẩy cổ phiếu trong đại dịch Covid-19 và cuộc hỗn loạn thuế quan năm ngoái. Bốn trong số năm ngày tăng điểm lớn nhất của S&P 500 trong năm nay đã diễn ra trong thời gian chiến tranh.

Đối với nhiều nhà giao dịch, bao gồm cả Reid, khi cổ phiếu giảm giá, đó là lúc để mua thêm. Sau khi sụt giảm trong phần lớn tháng Ba, cổ phiếu Robinhood của Reid đã tăng 31% trong một tuần duy nhất. Nếu cổ phiếu giảm lần nữa, anh nói: “Tôi sẽ đổ thêm tiền vào thị trường".

Đây là một trò chơi đầy rủi ro. Ngay cả sau khi hòa bình lập lại và giao thông tàu bè qua Vịnh Ba Tư hoạt động trở lại, nhiều nhà phân tích tin rằng giá năng lượng sẽ cao hơn trong phần còn lại của năm, và một kỷ nguyên mới của xung đột và chủ nghĩa dân tộc kinh tế có thể ám ảnh thị trường sau đó.