Kỳ vọng doanh nghiệp nhỏ và vừa làm những điều lớn

Năm 2025, nền kinh tế Việt Nam đã cán đích với mức tăng trưởng 8,02%, dẫn đầu khu vực Đông Nam Á và nằm trong nhóm nước tăng trưởng cao nhất thế giới. Kết quả này đưa quy mô nền kinh tế Việt Nam lần đầu vượt 500 tỷ USD, đứng thứ 32 thế giới.

Đóng góp vào kết quả này có vai trò không nhỏ của khối doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Chia sẻ với Tri Thức - Znews nhân dịp đầu xuân năm mới Bính Ngọ 2026, Thứ trưởng Tài chính Nguyễn Đức Tâm cho biết năm 2025, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đã thể hiện rõ bản lĩnh, tinh thần vượt khó và khả năng thích ứng đáng ghi nhận, nhất là trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động phức tạp, khó lường.

Thứ trưởng Tài chính Nguyễn Đức Tâm. Ảnh: BTC.

Kỷ lục chưa từng có

Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm, doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đã phải đối mặt với nhiều thách thức lớn: cầu thế giới suy giảm, chi phí đầu vào tăng cao, thị trường tài chính - tiền tệ quốc tế biến động mạnh, cùng với những áp lực về vốn, đơn hàng và dòng tiền. Những khó khăn này đã tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất - kinh doanh, khiến không ít doanh nghiệp phải thu hẹp quy mô hoặc tạm thời gián đoạn hoạt động.

Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn nỗ lực duy trì hoạt động, giữ việc làm cho người lao động và từng bước phục hồi. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa đã chủ động tăng cường quản trị tài chính, tái cơ cấu mô hình kinh doanh, đa dạng hóa thị trường, tiết giảm chi phí, đồng thời mạnh dạn ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.

Đặc biệt, ngay sau khi Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân được ban hành, số lượng doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động đã tăng mạnh, đạt bình quân hơn 18.000 doanh nghiệp thành lập mới/tháng và hơn 12.000 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động/tháng.

Năm 2025 cũng ghi nhận một kỷ lục chưa từng có của cộng đồng doanh nghiệp tư nhân Việt Nam khi có hơn 300.000 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng gần 31% so với năm 2024. Tổng số vốn đăng ký của doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân bổ sung vào nền kinh tế ước đạt hơn 6 triệu tỷ đồng, tăng 72%. Kết quả này đã nâng tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trong nền kinh tế vượt mốc 1 triệu doanh nghiệp.

Sức sống và tinh thần đổi mới của khu vực doanh nghiệp Việt Nam rất mạnh mẽ

Thứ trưởng Tài chính Nguyễn Đức Tâm

“Điều này cho thấy sức sống và tinh thần đổi mới của khu vực doanh nghiệp Việt Nam rất mạnh mẽ”, Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo Bộ Tài chính, các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, trong đó có các giải pháp về tài khóa, thuế, phí, tín dụng và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh đã góp phần quan trọng giúp doanh nghiệp giảm bớt khó khăn, cải thiện thanh khoản và củng cố niềm tin thị trường.

Dù vậy, ông cho rằng cũng cần thẳng thắn nhìn nhận rằng nội lực của nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế, khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài chưa cao, liên kết chuỗi giá trị còn yếu và dư địa đổi mới sáng tạo vẫn cần được tiếp tục khai thác.

“Tổng thể, năm qua là một năm thử thách nhưng cũng là năm khẳng định vai trò, ý chí và khát vọng vươn lên của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam”, Thứ trưởng Tâm nói và nhấn mạnh đây sẽ là nền tảng quan trọng để bước sang giai đoạn tới, khi kinh tế toàn cầu dần ổn định hơn, doanh nghiệp Việt Nam - đặc biệt là khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa - có thể tận dụng tốt hơn các cơ hội phục hồi và phát triển bền vững.

Trong năm 2026, Bộ Tài chính cũng sẽ tập trung nghiên cứu, rà soát và sửa đổi tổng thể Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa nhằm thể chế hóa đầy đủ các định hướng lớn của Bộ Chính trị về hỗ trợ khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, qua đó thúc đẩy các doanh nghiệp phát triển bền vững, hiệu quả hơn.

"Cởi trói" hộ kinh doanh

Khu vực tư nhân ngày càng khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế. Trong đó, khu vực hộ kinh doanh với số lượng rất lớn được xem là nhân tố then chốt để đạt mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030. Tuy nhiên, hiện vẫn tồn tại một số rào cản lớn khiến hộ kinh doanh “ngại” chuyển đổi lên doanh nghiệp.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm cho rằng khu vực kinh tế tư nhân, trong đó có khu vực hộ kinh doanh, đang ngày càng khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế. Với số lượng rất lớn, hộ kinh doanh chính là nguồn “đầu vào” then chốt để hiện thực hóa mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy quá trình chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp vẫn còn chậm, xuất phát từ một số rào cản lớn như: lo ngại gia tăng nghĩa vụ thuế và chi phí tuân thủ; hạn chế về năng lực quản trị và hiểu biết pháp lý; tiếp cận tín dụng và thị trường chưa thực sự thuận lợi…

Nhiều rào cản khiến hộ kinh doanh vẫn "e ngại" lên doanh nghiệp. Ảnh: Linh Huỳnh.

Bên cạnh đó, thủ tục hành chính còn là rào cản tâm lý. Dù đã cải cách nhiều, nhưng với hộ kinh doanh, thủ tục thành lập, kê khai, báo cáo vẫn được nhìn nhận là còn phức tạp, tốn thời gian và chi phí.

Nhận thức rõ những rào cản trên, Thứ trưởng Tâm cho biết trong năm 2026, Bộ Tài chính sẽ tập trung triển khai các giải pháp đồng bộ, thực chất, nhằm tạo động lực và niềm tin cho hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp.

Theo đó, Bộ sẽ rà soát, hoàn thiện khung pháp lý về hộ kinh doanh, theo hướng thu hẹp tối đa khoảng cách về tổ chức quản trị, chế độ tài chính - kế toán giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp, tạo lộ trình chuyển đổi phù hợp, khả thi.

Khẩn trương hoàn thiện cơ sở pháp lý và nâng cấp hạ tầng kỹ thuật để triển khai bãi bỏ thuế khoán đối với hộ kinh doanh từ ngày 1/1/2026.

“Đây là giải pháp căn bản nhằm minh bạch hóa hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng và thúc đẩy hộ kinh doanh chuyển sang mô hình doanh nghiệp”, lãnh đạo Bộ Tài chính khẳng định.

Đồng thời, Bộ sẽ tiếp tục triển khai và hoàn thiện các chính sách hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi, đặc biệt là các cơ chế, chính sách đã được quy định tại Nghị quyết số 198/2025 của Quốc hội, như: miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong những năm đầu sau khi thành lập, bãi bỏ lệ phí môn bài, hỗ trợ tiếp cận tín dụng, triển khai chính sách cung cấp miễn phí các nền tảng số, phần mềm kế toán dùng chung…

Chuyển đổi hộ kinh doanh lên doanh nghiệp không phải để quản chặt hơn, mà để mở ra không gian phát triển lớn hơn

Thứ trưởng Tài chính Nguyễn Đức Tâm

Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm một lần nữa nhấn mạnh năm 2026, Bộ Tài chính sẽ tập trung rà soát, sửa đổi toàn diện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó có các chính sách giúp nâng cao năng lực, hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp.

“Quan điểm nhất quán của Bộ Tài chính là chuyển đổi hộ kinh doanh lên doanh nghiệp không phải để quản chặt hơn, mà để mở ra không gian phát triển lớn hơn. Khi trở thành doanh nghiệp, các hộ kinh doanh sẽ có điều kiện tiếp cận tốt hơn với vốn, thị trường, công nghệ và các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, từ đó phát triển bền vững, minh bạch và hiệu quả hơn”, ông nói và nhấn mạnh với chính sách đúng hướng, thủ tục đơn giản và sự đồng hành của Nhà nước, quá trình chuyển đổi hộ kinh doanh lên doanh nghiệp sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ, góp phần quan trọng vào việc đạt mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 và tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.