Nhện thợ săn Heteropoda jugulans có đầy đủ những đặc điểm gây ra chứng sợ nhện ở con người. Chúng có lông, chân dài, thường có màu tối để ngụy trang vào ban đêm để săn gián, ruồi - Ảnh: Australian Geographic/Shutterstock
Nhóm nghiên cứu đến từ Đại học Greifswald (Đức) và Đại học Imperial College London (Anh) đã xây dựng cơ sở dữ liệu lớn nhất từ trước đến nay về tốc độ chạy của nhện. Kết quả cho thấy nhện thợ săn rừng Úc (Heteropoda jugulans) là loài chạy nhanh nhất từng được ghi nhận với tốc độ tối đa 3,59 mét mỗi giây, tương đương 12,9km/h.
Để dễ hình dung, tốc độ này tương đương một người trưởng thành đi xe đạp chậm, hoặc gần bằng tốc độ chạy nước kiệu của mèo nhà khi không tăng tốc. Với kích thước cơ thể chỉ vài centimet, đây được xem là một khả năng vận động đặc biệt ấn tượng.
Cuộc thử nghiệm với hơn 160 loài nhện trên thế giới
Để tìm ra "quán quân tốc độ", các nhà khoa học đã thử nghiệm 236 cá thể thuộc 162 loài nhện được thu thập tại Anh, Úc, Bắc Mỹ và Nam Âu. Ngoài ra, nhóm nghiên cứu còn kết hợp dữ liệu đã công bố của 96 loài khác, tạo nên bộ dữ liệu toàn diện nhất về khả năng di chuyển của nhện.
Trong thí nghiệm, từng con nhện được cân trọng lượng trước khi được khuyến khích chạy trên các tấm giấy kẻ ô. Toàn bộ chuyển động được ghi lại bằng camera tốc độ cao để phân tích sinh cơ học.
Với nhiều loài, các nhà nghiên cứu chỉ cần dùng cọ mềm chạm nhẹ để kích thích chúng chạy. Tuy nhiên, một số loài như nhện Tarantula gần như không muốn di chuyển và phải dùng luồng khí nhẹ để thúc đẩy.
"Tôi nghĩ nghiên cứu này có thể hoàn thành trong một tháng nếu nhện hiểu tiếng Anh. Nhện Tarantula đơn giản là không thích chạy, chúng thích đứng yên hơn", Shreyas Kuchibhotla, tác giả chính của nghiên cứu, chia sẻ với New Scientist.
Nghiên cứu cũng bác bỏ quan điểm trước đây cho rằng nhện flic-flac Morocco (Cebrennus rechenbergi) là loài nhanh nhất thế giới.
Theo tiến sĩ Jonas Wolff - nhà sinh học tại Đại học Greifswald, kiểu di chuyển nổi tiếng của loài nhện này thực chất là lăn người để thoát thân trên các cồn cát, chứ không phải chạy theo đúng nghĩa.
"Kiểu di chuyển flic-flac là một hình thức vận động rất đặc biệt. Nó không phải là chạy và chỉ hoạt động hiệu quả khi di chuyển xuống dốc trên cát", ông giải thích.
Không chỉ kích thước, cách săn mồi cũng quyết định tốc độ
Kết quả nghiên cứu cho thấy những loài nhện có kích thước lớn thường chạy nhanh hơn các loài nhỏ. Tuy nhiên, đây không phải là yếu tố duy nhất quyết định tốc độ.
Sau khi phân tích thêm về lịch sử tiến hóa, các nhà khoa học phát hiện chiều dài tương đối của chân có ảnh hưởng rõ rệt hơn so với độ mảnh của chân. Những loài sở hữu đôi chân dài so với cơ thể thường đạt tốc độ cao hơn.
Một phát hiện thú vị khác là nhện yêu tinh màu cam (Oonops pulcher). Dù chỉ nặng khoảng 0,1 miligam, loài nhện cực nhỏ này vẫn đạt tốc độ gần 20cm mỗi giây, nhanh đến mức khiến các nhà nghiên cứu bất ngờ.
"Tôi không ngờ nó gần như dịch chuyển tức thời trên khu vực thử nghiệm", Kuchibhotla nói.
Ngoài đặc điểm giải phẫu, nhóm nghiên cứu còn phát hiện chiến lược săn mồi và lịch sử tiến hóa cũng góp phần định hình khả năng di chuyển của từng loài. Điều này cho thấy tốc độ của nhện không chỉ phụ thuộc vào kích thước hay đôi chân mà còn là kết quả của quá trình thích nghi với môi trường sống qua hàng triệu năm tiến hóa.
Các nhà khoa học kỳ vọng cơ sở dữ liệu mới sẽ giúp hiểu rõ hơn về cơ chế vận động của động vật chân khớp, đồng thời mở ra nhiều hướng nghiên cứu trong lĩnh vực sinh học tiến hóa, cơ sinh học và robot mô phỏng chuyển động sinh học.
