Tại thôn Tân Cầu, xã Trung Chính, tỉnh Thanh Hóa (thuộc địa bàn huyện Nông Cống trước đây), một mô hình trang trại nông nghiệp tuần hoàn được đầu tư hơn 7 tỷ đồng đang dần hình thành và hoạt động theo chu trình khép kín, tận dụng hiệu quả các nguồn lực trong sản xuất để giảm chi phí đầu vào và hạn chế chất thải.
Mô hình này được xây dựng trên diện tích hơn 10 ha đất từng là ruộng trũng hoang hóa. Chủ trang trại là bà Nguyễn Thị Toan bắt đầu thuê và cải tạo từ năm 2016, với mục tiêu phát triển sản xuất nông nghiệp tổng hợp.
Trong những năm đầu, thiệt hại xảy ra liên tiếp, đặc biệt năm 2017, mưa lũ đã cuốn trôi toàn bộ cá nuôi và làm chết cây trồng với giá trị thiệt hại khoảng 300 triệu đồng. Đến năm 2021, mưa bão lớn tiếp tục gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đàn vịt trời, vật nuôi và hệ thống giao thông nội đồng.
Để khắc phục bất lợi về địa hình, chủ trang trại từng bước thuê máy móc đào ao, lấy đất nâng cao nền khu sản xuất và xây dựng chuồng trại trên cao. Trong giai đoạn đầu, nguồn thu từ trứng vịt và các lứa cá giúp bà “lấy ngắn nuôi dài”, từng bước hoàn thiện hạ tầng. Nhờ mở rộng thuê thêm đất xung quanh và dồn đổi diện tích đất nông nghiệp của gia đình, đến khoảng năm 2020, tổng quy mô khu sản xuất đã tăng lên hơn 10 ha.
Cùng với đó, tuyến đường nối khu đồng trũng với trục giao thông Nghi Sơn – Sao Vàng được hình thành, tạo điều kiện thuận lợi cho xe tải và máy móc ra vào phục vụ sản xuất. Tính đến nay, tổng vốn đầu tư cho hạ tầng của trang trại đã vượt 7 tỷ đồng, chủ yếu được tích lũy từ nguồn thu hàng năm.
Trong quá trình phát triển, bà Toan thường xuyên tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm qua các chuyến tham quan thực tế và thông tin trên báo chí, internet để ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất.
Hiện trang trại được trang bị nhiều loại máy móc như máy trộn thức ăn, máy cắt cỏ, máy băm rau, máy cuốn rơm, góp phần nâng cao hiệu quả lao động. Lĩnh vực trồng trọt cũng được cơ giới hóa với máy cày, máy gieo hạt, trong khi hệ thống gần 20 camera được lắp đặt để giám sát toàn bộ khu vực chăn nuôi.
Đối với vườn cây lâu năm, nhiều diện tích đã bước vào giai đoạn ổn định, trong đó cau và dừa gần như không cần đầu tư chăm sóc lớn nhưng vẫn mang lại nguồn thu đều đặn, bình quân khoảng 150–200 triệu đồng mỗi năm.
Hệ thống khoảng 20 ao nuôi được sử dụng để phát triển thủy sản và động vật đặc sản như rùa, ba ba, ếch, chạch đồng, cua đồng, qua đó khai thác hiệu quả môi trường nước và nâng cao giá trị kinh tế.
Song song với đó, trang trại duy trì chăn nuôi vịt trời với quy mô từ 1.000 đến 2.000 con mỗi lứa, kết hợp thả cá tạp và cá rô phi để vừa cải thiện môi trường ao nuôi vừa tận dụng làm nguồn thức ăn tự nhiên.
Ở khu vực chuồng trại, các loại gia súc như bò, bê và ngựa bạch được nuôi xen kẽ với hoạt động trồng cỏ voi dưới tán dừa và cau, tạo nguồn thức ăn ổn định cho chăn nuôi.
Ngoài ra, diện tích đất canh tác còn được sử dụng để trồng ngô, lúa và một số loại cây ăn trái, vừa cung cấp nguyên liệu phục vụ sản xuất trong trang trại, vừa mang lại thêm nguồn thu từ trồng trọt, góp phần hoàn thiện vòng sản xuất khép kín.
Việc thu gom và xử lý chất thải trong chăn nuôi được tận dụng để sản xuất phân bón hữu cơ phục vụ trồng trọt. Phần phụ phẩm trong trồng trọt cũng được tái sử dụng làm thức ăn cho thủy sản hoặc động vật khác, tạo nên một vòng tuần hoàn sản xuất khép kín, giảm nhu cầu mua thức ăn bên ngoài và giảm áp lực môi trường.
Theo hạch toán từ chủ trang trại, hoạt động sản xuất đa dạng này mang lại doanh thu hơn 2 tỷ đồng mỗi năm, với lợi nhuận bình quân 500 triệu–1 tỷ đồng/năm. Đặc sản như rùa hay ba ba là những mặt hàng bán được giá trên thị trường, góp phần đáng kể vào doanh thu chung của mô hình.
Trang trại cũng tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 5 lao động địa phương, với mức thu nhập bình quân khoảng 6 triệu đồng/tháng/người.
Chủ trang trại cho biết quá trình phát triển không thiếu thách thức, đặc biệt là trong giai đoạn đầu khi cải tạo đất và xây dựng hạ tầng. Tuy vậy, việc áp dụng kỹ thuật canh tác hợp lý cùng đầu tư cơ sở vật chất đã giúp trang trại dần ổn định sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế.
