Theo Bộ Xây dựng , trục dọc Bắc - Nam tiếp tục là xương sống của mạng lưới cao tốc, gồm 2 tuyến chính: Cao tốc Bắc - Nam phía Đông dài khoảng 2.065 km và cao tốc Bắc - Nam phía Tây dài 1.205 km. Bên cạnh đó, khu vực phía Bắc sẽ có 14 tuyến cao tốc với tổng chiều dài hơn 2.240 km; miền Trung và Tây Nguyên có 11 tuyến, dài hơn 1.350 km; khu vực phía Nam có 11 tuyến, dài hơn 1.340 km.
Ở các đô thị đặc biệt, hệ thống vành đai cũng được định hình rõ trong tầm nhìn dài hạn. Đến năm 2050, Hà Nội sẽ có 3 tuyến vành đai với tổng chiều dài khoảng 417 km, còn TPHCM có 2 tuyến vành đai dài gần 300 km, đóng vai trò “khung xương” cho phát triển đô thị và tổ chức lại không gian giao thông vùng lõi.
Không chỉ cao tốc, mạng lưới quốc lộ cũng được quy hoạch đồng bộ . Theo Bộ Xây dựng, đến năm 2050, cả nước sẽ có 172 tuyến quốc lộ với tổng chiều dài khoảng 28.614 km. Trục dọc Bắc - Nam gồm Quốc lộ 1 dài gần 2.220 km và đường Hồ Chí Minh dài hơn 1.890 km.
Đến năm 2050, hệ thống đường bộ cao tốc Việt Nam sẽ gồm 43 tuyến, với tổng chiều dài gần 9.000 km. Ảnh: Lộc Liên.
Ở phía Bắc, hệ thống gồm 21 tuyến quốc lộ chính yếu dài khoảng 6.530 km và 34 tuyến thứ yếu dài gần 3.860 km. Miền Trung và Tây Nguyên có 24 tuyến chính yếu (4.275 km) và 47 tuyến thứ yếu (4.393 km). Phía Nam có 17 tuyến chính yếu (gần 2.380 km) và 27 tuyến thứ yếu (gần 3.070 km).
Để hiện thực hóa quy hoạch này, nhu cầu vốn đầu tư được Bộ Xây dựng tính toán ở mức hơn 3,2 triệu tỷ đồng, huy động từ nhiều nguồn như ngân sách Nhà nước, trái phiếu Chính phủ, vốn vay ODA , vốn ngoài ngân sách và các nguồn hợp pháp khác. Lộ trình triển khai từng tuyến cao tốc đã được xác định cụ thể theo các quyết định của Thủ tướng Chính phủ, trên cơ sở dự báo nhu cầu vận tải và khả năng cân đối nguồn lực. Việc mở rộng cao tốc, nâng cấp quốc lộ hay xây dựng tuyến tránh sẽ được cân nhắc kỹ giữa yêu cầu phát triển và năng lực đầu tư thực tế.
Theo thống kê của Bộ Xây dựng, hiện tại Việt Nam đã đưa vào khai thác gần 3.345 km tuyến chính đường bộ cao tốc; trong năm nay hàng loạt dự án mở rộng, nâng cấp cao tốc dự kiến sẽ được triển khai, tập trung vào những đoạn tuyến có nguy cơ quá tải và mất an toàn giao thông. Đáng chú ý là các trục cửa ngõ của Thủ đô như Pháp Vân - Cầu Giẽ và Hà Nội - Bắc Giang, những tuyến huyết mạch kết nối Hà Nội với các trung tâm công nghiệp và logistics phía Bắc. Ở khu vực trung du và miền núi phía Bắc, các tuyến Hòa Lạc - Hòa Bình và Hà Nội - Thái Nguyên cũng nằm trong danh sách ưu tiên.
Tại phía Nam, cùng với các dự án đầu tư mới, tuyến Hồ Chí Minh - Mộc Bài được thúc đẩy để tăng cường kết nối vùng Đông Nam Bộ với hành lang kinh tế xuyên biên giới...
